İnvestorlar ABŞ və İsrailin İrana zərbələri, eyni zamanda Tehranın qonşu ölkələrə qarşı hücumlarını davam etdirməsi fonunda Yaxın Şərqdəki hadisələri yaxından izləyirlər.

Marja xəbər verir ki, İrana qarşı hücumlar regional neft və qaz nəqlini alt-üst edib və qlobal neftin təxminən beşdə birinin keçdiyi həyati əhəmiyyətli Hörmüz boğazı faktiki olaraq bağlanıb. Münaqişə həmçinin inflyasiyanı artıra biləcək yeni enerji böhranı qorxusunu da gücləndirib.

Analitiklər xəbərdarlıq ediblər ki, böhran nə qədər uzun davam edərsə, tədarük "zəncirlərinin" təsirlənməsi və qiymətlərin artması ilə qlobal iqtisadiyyat üçün bir o qədər ağrılı olacaq.

Bakı vaxtı ilə saa 12:10-a olan məlumata görə, ABŞ xam nefti 3,6% bahalaşaraq bir barel üçün 73,81 dollardan ticarət olunub. Qlobal etalon Brent nefti isə 4,3% bahalaşaraq 81,08 dollar səviyyəsindədir.

Neftdə 100 dollar ssenarisi

Yaxın Şərqdə başlayan müharibədən sonra bəzi analitiklər neft qiymətlərinin bir barel üçün 100 dollara çatması riskini qiymətləndirməyə başlayıblar.

İnvestorlar həm də qəfil geosiyasi gərginliklərin səbəb olduğu birja enişlərinin alış fürsəti olub-olmadığını yenidən nəzərdən keçirirlər. Neft analitikləri arasında hazırda 100 dollara qədər artım barədə vahid fikir olmasa da, bu, səhm investorlarının hazırda nəzərə aldığı riskdir.

"Freedom Capital Markets"in baş qlobal strateqi Jay Woods bildirib ki, neft qiymətləri uzun müddət yüksək qalarsa, inflyasiya narahatlıqları arta bilər. Onun sözlərinə görə, bu, istehlakçılar üçün böyük və gözlənilməz yükdür və Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) Donald Trampın faizləri azaltmaq təzyiqi altında olduğu bir dövrdə həll etmək istəmədiyi bir problemdir.

"Bloomberg Intelligence"ın strateqlərinə görə, tarixi baxımdan neft qiymətlərinin bir barel üçün 100 dollardan yüksək səviyyələri səhmlərə mənfi təsir göstərir. Strateqlər 1983-cü ildən bəri neftin 100 dollardan yuxarı olduğu dövrlərdən sonrakı bir il ərzində S&P 500 indeksinin orta hesabla 1,6% azaldığını bildiriblər. Hörmüz boğazının uzun müddət bağlanmasının 1973-cü il ərəb neft embarqosu və 1979-cu il İran inqilabı zamanı yaşanan xam neft şoklarını xatırlada biləcəyi qeyd edilib. Strateqlər 1973-cü il embarqosunun S&P 500 indeksinin illik 29% azalmasına səbəb olaraq staqflyasiya xarakterli resessiyaya gətirib çıxardığını, lakin ikinci böhranın 1980-ci il resessiyasına baxmayaraq S&P 500 indeksində illik 11,3% artımla nəticələndiyini bildiriblər.

Michael Wilsonun rəhbərlik etdiyi "Morgan Stanley"in səhm strateqləri də səhm bazarları üçün mümkün eniş ssenarisi kimi bir barel üçün 100 dollarlıq xam neft qiymətini göstərirlər.

Vergi və konsaltinq xidmətləri şirkəti "RSM US"un baş iqtisadçısı Joseph Brusuelas isə hesab edir ki, hazırkı Amerika iqtisadiyyatında neft qiymətlərinin artımı yarım əsr əvvəl olduğu kimi iqtisadi artım və ya inflyasiya üçün eyni dərəcədə ciddi aşağı risk yaratmır. Onun fikrincə, istehlak xərclərində ciddi azalma üçün neft qiymətləri 120–130 dollar aralığına yüksəlməlidir. Brusuelas əlavə edib ki, hazırda enerji bazarlarında müşahidə olunan ilkin qiymət hərəkətləri ABŞ-ın iqtisadi artım və inflyasiya perspektivləri üçün hələlik ciddi risk formalaşdırmır.

RBC Capital Markets:

“Bazardakı ehtiyat istehsal gücü son dərəcə məhduddur və demək olar ki, tamamilə Səudiyyə Ərəbistanındadır. Gərginlik davam edərsə, Brent neftinin 100 dolları keçməsi qaçılmazdır.”

Kpler Ltd.:

“İranın boğazı bağlaması neft qiymətlərində bir barel üçün 120–150 dollar aralığında sıçrayışa səbəb ola biləcək güclü şok dalğası yarada bilər.”

İş elanları AzVak.az-da