Azərbaycan Mərkəzi Bankı 2024-cü ildə faiz dəhlizinin parametrlərinə dair ilk qərarını 31 Yanvar 2024-cü il tarixində açıqlayacaq. Həmin gün mətbuat konfransı keçiriləcək, Mərkəzi Bankın sədri Taleh Kazımov jurnalistlərin suallarını cavablandıracaq.  

Marja.az-ın məlumatına görə, ölkədə illik inflyasiyanın tempi (dekabrda 12 aylıq inflyasiya 2,1% olub) Mərkəzi Bankın hədəf dəhlizinin (4±2%) aşağı sərhəddinə düşdüyü üçün Mərkəzi Bankın faizlərini aşağı salmaqda davam edəcəyi gözlənilir. 

2023-cü ilin son iclasında, 20 dekabr 2023-cü il tarixində, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının İdarə Heyətinin qərarı ilə uçot dərəcəsi 8.5%-dən 8.0%-ə, faiz dəhlizinin aşağı həddi 7.0%-dən 6.5%-ə, faiz dəhlizinin yuxarı həddi isə 9.5%-dən 9.0%-ə endirilmişdir. 

2022-ci ilin əvvəlində uçot dərəcəsi 7.50% səviyyəsində idi. İl ərzində uçot dərəcəsi bir neçə dəfə artırılaraq 8.25%-ə, 2023-cü ilin ilk 5 ayında da bir neçə dəfə artırılaraq 9%-ə çatdırılmışdı. Azərbaycan Mərkəzi Bankı 2023-cü ildə sonuncu dəfə faizlərini may ayında artırmış, iyun, iyul və sentyabr iclaslarında fasilə vermiş, noyabr və dekabr iclaslarında isə faizlərini aşağı salmışdı.

2022-ci ilin sentyabr ayında illik inflyasiyanın tempi 15,6%-ə çatmışdı. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə illik (12 aylıq) inflyasiya düşməkdə davam edib. İllik inflyasiyanın sürəti dekabrda 2,1 %-ə düşüb. İnflyasiya yavaşladığından və tənzimləyicinin hədəfi aralığının (2%-6% civarında) aşağı həddinə düşdüyü üçün Mərkəzi Bankın faizlərini azaldacağı ehtimalı yüksəkdir. 

"Ortamüddətli dövrdə inflyasiyanın xarici amilləri arasında artırıcı və azaldıcı amillər mövcuddur. Geosiyasi gərginlik dünya bazarında qiymətlərin yenidən artmasına səbəb ola bilər. Beynəlxalq təşkilatlar 2024-cü ilə enerji qiymətləri proqnozlarını yüksək saxlamışlar. Bu da enerji idxal edən tərəfdaş ölkələrdə inflyasiya templərinə artırıcı təsir göstərə bilər. Eyni zamanda beynəlxalq təşkilatlar iqlim dəyişiklikləri və aşağı məhsuldarlığın ortamüddətli dövrdə ərzaq qiymətlərinə artırıcı təsirlərini risk olaraq qeyd edirlər. Qlobal iqtisadi aktivliyin gözlənildiyindən daha aşağı olması və əksər iqtisadiyyatlarda monetar şəraitin sərt olaraq qalması isə qlobal inflyasiya proseslərinə azaldıcı təsir göstərə bilər. Növbəti illərdə ticarət tərəfdaşlarında milli valyutaların uzuclaşmasının davam etməsi manatın nominal effektiv məzənnəsini möhkəmləndirməklə idxal inflyasiyasını azalda bilər.

İnflyasiyaya təsir edə biləcək başlıca daxili risk isə pul kütləsinin izafi genişlənməsidir. Cari ilin qalan dövründə fiskal sektorun reallaşmamış valyuta təklifinin Mərkəzi Bank tərəfindən alışı manatla pul bazasına artırıcı təsir göstərə bilər. Mövcud meyillərin davam etməsi halında 2024-cü ildə də Mərkəzi Bankın valyuta bazarına müdaxiləsinin alışyönlü olması ehtimalı var.

Faiz dəhlizinin parametrləri ilə bağlı növbəti qərarlar inflyasiya mühitində xarici və daxili amillərdən asılı olaraq veriləcəkdir. Qərarlar qəbul edilərkən maliyyə bazarlarında, o cümlədən valyuta bazarında gedən proseslər də nəzərə alınacaqdır",- Mərkəzi Bank bildirmişdi.

Uçot faiz dərəcəsi

21.12.2023     8.00%

02.11.2023  -  8.50%

20.10.2023     9.00%

26.07.2023     9.00%

22.06.2023     9.00%

04.05.2023     9.00%

30.03.2023     8.75%

02.02.2023     8.50%

16.12.2022     8.25%

28.10.2022     8.00%

18.03.2022     7.75%

28.01.2022     7.50%

Dəhlizin yuxarı həddi

21.12.2023 -   9.00%

02.11.2023 -   9.50%

20.10.2023     10.0%

26.07.2023     10.0%

22.06.2023     10.0%

04.05.2023     10.0%

30.03.2023     9.75%

02.02.2023     9.50%

16.12.2022     9.25%

28.10.2022     9.25%

18.03.2022     9.25%

28.01.2022     9.00%

Dəhlizin aşağı həddi

21.12.2023 -   6.50%

02.11.2023 -  7.00%

20.10.2023     7.50%

26.07.2023     7.50%

22.06.2023     7.50%

04.05.2023     7.50%

30.03.2023     7.00%

02.02.2023     6.75%

16.12.2022     6.25%

28.10.2022     5.00%

01.09.2022     4.00%

18.03.2022     6.25%

28.01.2022     6.00%

FAİZ DƏHLİZİ NƏDİR?

Pul siyasətinin əməliyyat çərçivəsinin mühüm elementlərindən biri faiz dəhlizidir. Faiz dəhlizi banklararası bazardakı qısamüddətli faizlərin dəhliz daxilində hərəkətini təmin etmək məqsədi daşıyır. Faiz dəhlizi eyni zamanda Mərkəzi Bankın likvidlik əməliyyatları üzrə faizlərinin iyerarxiyasını müəyyən edir.

Mərkəzi Bankın faiz dəhlizi üç parametr olan uçot dərəcəsi, yuxarı hədd və aşağı həddən ibarətdir. Faiz dəhlizinin aşağı həddi sterilizasiya yönümlü daimi imkanlar alətlərindən olan 1 günlük depozit əməliyyatının faizidir. Faiz dəhlizinin yuxarı həddi isə 1 günlük likvidliyin verilməsi üzrə daimi imkanlar alətlərindən olan əks-REPO əməliyyatının faizidir.

Uçot faiz dərəcəsi faiz dəhlizinin mərkəzi parametridir. Bu faiz dərəcəsini elan etməklə Mərkəzi Bank banklararası bazarda qısamüddətli faizləri bu parametrə yaxınlaşdırmağa çalışır.

Dəhlizin aşağı həddi ilə uçot dərəcəsi arasında formalaşan faizlərlə sterilizasiya yönümlü qısamüddətli açıq bazar əməliyyatları həyata keçirilir. Uçot dərəcəsi ilə dəhlizin yuxarı həddi arasında formalaşan faizlərlə likvidliyin verilməsi yönümlü qısamüddətli açıq bazar əməliyyatları həyata keçirilir.

Mərkəzi Bank sərəncamındakı alətlərlə banklararası pul bazarında faizlərin dəhliz daxilində formalaşmasına çalışır. Bu proses pul siyasəti qərarlarının transmissiyasının birinci həlqəsini təşkil edir. Banklararası bazarda qısamüddətli faizlər dəyişəndə digər faizlər, o cümlədən depozit və kredit faizləri də dəyişir. Bu proses pul siyasəti qərarlarının transmissiyasının ikinci həlqəsini təşkil edir.

Artmış pul kütləsinin inflyasya potensiala malik izafi hissəsinin dövriyyədən çıxarılmasına yönəldilmiş əməliyyatlara Mərkəzi Bankın sterilizasiya əməliyyatları deyilir. Bununla belə xarici valyuta bazarında revalvasiya təhlükəsi yaradan artıq təklifin alınması əməliyyatlarını xarakterizə etmək üçün də sterilizasiya terminindən istifadə edilir.